Στέφανος Ξενάκης: «Η ζωή γράφεται με λέξεις, σχέσεις και κληρονομιά»

Η τελευταία συνέντευξη με τον Στέφανο χρονολογείται από το 2020. Από τότε μεσολάβησαν πολλά: νέα βιβλία, νέες δράσεις και μια εμπειρία που σημάδεψε τη διαδρομή του— οι οκτώ μέρες στο κρατητήριο. Συναντιόμαστε με θέα τη θάλασσα, όπως συνηθίζουμε, και μοιραζόμαστε ένα ζουμερό μήλο από τον Ηλία, τον φίλο του στη λαϊκή. Η κουβέντα ξεκινά.

Στις “8 μέρες μέσα” περιέγραψες μια εμπειρία που για πολλούς θα ήταν τραυματική, όμως εσύ την μετέτρεψες σε αφήγηση και μάθημα ζωής. Υπήρξε κάποια στιγμή εκεί μέσα που ένιωσες ότι συνάντησες μια πλευρά του εαυτού σου που μέχρι τότε απέφευγες;

Το θέμα για μένα δεν ήταν οι 8 μέρες της κράτησης· ήταν ο διασυρμός. Η κράτηση ήταν σύντομη και, αν έμενα περισσότερο, ίσως να ήταν απλώς μια άσκηση να βρεθώ με τον εαυτό μου και να δω αν όλα όσα έχω μάθει τα έχω μάθει πραγματικά.

Κάπου έχω διαβάσει ότι δεν θα σου συμβεί κάτι που δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις. Σου έρχονται αυτά που χρειάζονται για να ανακαλύψεις τις δυνάμεις σου. Στην περίπτωσή μου τις καλλιεργούσα χρόνια και ξαφνικά ήρθε η στιγμή για ένα “test drive”.

Ο Μαλεβίτσης γράφει ότι άλλο είναι ο «γνωρισμός» και άλλο η «γνώση». Γνωρισμός είναι να ξέρεις κάτι· γνώση είναι να το κατέχεις και να το εφαρμόζεις. Εκείνες τις 8 μέρες λοιπόν κλήθηκα να δω αν όσα λέω τα κατέχω πραγματικά. 

Με τη βοήθεια του Θεού και δυνατών ανθρώπων γύρω μου –της συντρόφου μου, της οικογένειάς μου– τα κατάφερα. Μέσα περάσαμε καλά. Δημιουργήσαμε μια όμορφη παρέα. Όπως λέει και στο βιβλίο «Ο μικρός Δράκος και το Μεγάλο Πάντα»:

«Τι είναι πιο σημαντικό, το ταξίδι ή ο προορισμός;»
Και απαντά το Πάντα: «Η παρέα».

Οπότε μάθαμε να στηρίζουμε ο ένας τον άλλον, γιατί έξω συνέβαιναν πολλά. Όταν βγήκα επέλεξα να μη διαβάσω τι γράφτηκε. Ο Μεταξάτος λέει: «έχεις πάντα άλλη επιλογή». Αφοσιώθηκα στη συγγραφή του νέου μου βιβλίου, που ήταν βαθιά ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Ήταν μια δύσκολη αλλά πολύτιμη εμπειρία. Μια ευκαιρία να τεστάρω τις δυνάμεις μου και να περάσω στο επόμενο επίπεδο. Αν δεν είχα κάνει όλη αυτή τη δουλειά με τον εαυτό μου, ίσως να αυτομαστιγωνόμουν. Αντίθετα, πήρα το μάθημα και μετά αναρωτήθηκα γιατί συνέβη. Γιατί είχα και εγώ την ευθύνη.

Ακούγεται ίσως οξύμωρο, αλλά «μέσα» ήταν μια δύσκολη και ταυτόχρονα όμορφη συνθήκη.

Αν μπορούσες να στείλεις ένα μήνυμα στον εαυτό σου την πρώτη ώρα που μπήκες εκεί, τι θα του έλεγες σήμερα; Υπήρξε στιγμή που θύμωσες με τη ζωή ή με τον εαυτό σου;

Ήταν τεράστιο σοκ να βρεθώ πίσω από τα σίδερα, παρότι ήξερα ότι ήταν θέμα ημερών να βγω. Ήταν κάτι που φοβόμουν ότι μπορεί να συμβεί και να φανταστείς τις πρώτες δύο μέρες δεν μπόρεσα καν να φάω. Όταν βγήκα πέρασα και από το στάδιο του θυμού. Αλλά δεν έμεινα εκεί, γιατί ήξερα ότι είχα και εγώ ευθύνη για ό,τι μου συνέβη.

Όταν βγήκες, ποιο ήταν το πιο απλό πράγμα της καθημερινότητας που απέκτησε άλλη αξία;

Η στιγμή που αγκάλιασα τη Μαρία, τη σύντροφό μου, έξω από τη ΓΑΔΑ στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Αγκαλιαζόμασταν και κλαίγαμε. Ήταν μια πολύ έντονη στιγμή. Και τώρα που μιλάμε συνειδητοποιώ ότι έχουν περάσει τρία χρόνια. Από 6 έως 14 Μαρτίου κράτησε ο εγκλεισμός μου και σαν σήμερα ήμουν «μέσα».

Αν γύριζες πίσω σε εκείνες τις μέρες, υπάρχει κάτι που θα ήθελες να είχες κάνει διαφορετικά απέναντι στον εαυτό σου;

Όχι. Έχω πια μεγάλη κατανόηση για τον εαυτό μου. Η συνθήκη ήταν δύσκολη και έκανα το καλύτερο που μπορούσα. Το μόνο που ήθελα και δεν πρόλαβα ήταν να μείνω μία μέρα παραπάνω! Όταν ήρθε ο δικηγόρος μου να μου πει ότι βγαίνω, τον ρώτησα αν μπορώ να μείνω άλλη μια μέρα για να κάνω μια ομιλία στους κρατούμενους. Και μου είπε: «Θα σε σκοτώσω!» (γέλια).

Δεδομένων των συνθηκών πάντως, τα πήγα πολύ καλύτερα απ’ όσο φανταζόμουν.

Περνώντας στη συγγραφή σου, από το βιβλίο “Ναι” μέχρι σήμερα μοιάζει να προτείνεις μια στάση ζωής. Υπήρξε κάποια στιγμή που ένα “Όχι” σε εξέλιξε περισσότερο από ένα “Ναι”;

Φυσικά. Στο βιβλίο λέω ότι το «Όχι» είναι η άμυνά σου και το «Ναι» η επίθεσή σου. Σήμερα το «Όχι» βγαίνει πολύ πιο φυσικά από παλιά.Τα όρια είναι απαραίτητα. Όπως στο ποδόσφαιρο: η άμυνα σε προετοιμάζει για την επίθεση.

Στα τέσσερα στάδια μάθησης του Maslow, στο θέμα των ορίων, βρίσκομαι πλέον στην «ασυνείδητη ικανότητα». Δηλαδή βγαίνει αυτόματα. Εξίσου σημαντικό όμως είναι να μπορώ να ακούω και τα «Όχι» των άλλων.

Η αυτογνωσία είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί. Το επόμενο βήμα είναι η κατανόηση και η σύνδεση. Όπως λέει και ο Stephen Covey: από την εξάρτηση, στην ανεξαρτησία και τελικά στην αλληλεξάρτηση.

Και όπως επισημαίνει ο Δαλάι Λάμα: για να είσαι χαρούμενος, κάνε κάποιον άλλον χαρούμενο!

Στο βιβλίο “Οι δυο μας” μιλάς για τις δύο φωνές μέσα μας. Πότε κατάλαβες ποια φωνή παίρνει τις αποφάσεις;

Όταν ξεκίνησα προσωπική ανάπτυξη και ψυχοθεραπεία συνειδητοποίησα ότι μέχρι τότε αποφάσιζαν άλλοι για μένα. Χρειάστηκε πολλή δουλειά για να αναπτύξω το «πηδάλιο» της ζωής μου.

Υπήρξε στιγμή που μια σχέση σου έδειξε μια αλήθεια για τον εαυτό σου που δεν ήθελες να δεις;

Σε ένα σεμινάριο του Αντώνη Καλογήρου κάναμε μια άσκηση σχετικά με θετικά και αρνητικά χαρακτηριστικά. Στα αρνητικά έλαβα δύο φορές τη λέξη «προσβλητικός». Σήκωσα το χέρι και είπα ότι δεν νομίζω πως είμαι προσβλητικός. Και μου απάντησε ο Αντώνης που ακόμα έχω την φωνή του στ’ αυτιά μου: «Μπα, Στεφανάκο, με την πρώην γυναίκα σου δεν ήσουν;» Εκεί κατάλαβα ότι είχε δίκιο. Δεν έχει σημασία αν το έχεις στο 1%. Το έχεις. Και είναι σημαντικό να το αποδεχτείς.

Φτάνουμε και στο νέο σου βιβλίο είναι ένα λεξικό ιστοριών κι αναμένεται να εκδοθεί τον Μάιο. Πώς γεννήθηκε η ιδέα;

Είχα έναν φιλόλογο-μέντορα από την πρώτη Γυμνασίου μέχρι την τρίτη Λυκείου στον οποίον είναι αφιερωμένο και το βιβλίο μου. Παρότι αγαπούσα τα μαθηματικά και την επιχειρηματικότητα, εκείνος με έκανε να αγαπήσω την ελληνική γλώσσα. Τα καλοκαίρια μου πρότεινε βιβλία και διάβαζα τουλάχιστόν 5 με 10! Οπότε σε αυτόν οφείλω ότι αγάπησα τη γνώση, τα βιβλία, τις λέξεις, τα συνώνυμα την αρχιτεκτονική της γλώσσας κλπ. Ο Πυθαγόρας έλεγε «όλα είναι μαθηματικά» και πίσω από τη φιλοσοφία υπάρχουν τα μαθηματικά. Οπότε βρήκα ένα τρόπο να συνδυάσω και τα δυο γράφοντας ένα βιβλίο γύρω από τις λέξεις. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα. Επέλεξα 73 λέξεις – κάποιες τις επέλεξα, κάποιες με επέλεξαν. Και μέσα από αυτές ανακάλυψα νέες έννοιες που δεν είχα δει τόσα χρόνια.

Υπήρξε λέξη που άλλαξε τελείως νόημα για σένα; Την αναφέρεις στο βιβλίο σου;

Ναι, η λέξη «ειρήνη». Μέσα από μια ιστορία για την πρώην σύζυγό μου συνειδητοποίησα ότι η ειρήνη δεν είναι μόνο συμφιλίωση με τους άλλους, αλλά πρώτα συμφιλίωση με τον εαυτό μας. Είναι η μητέρα όλων των συμφιλιώσεων.

Αν έπρεπε να διαλέξεις τρεις λέξεις που άλλαξαν τη ζωή σου την τελευταία πενταετία;

Μια μαγική λέξη είναι η «προπαρασκευή» — το να μπορεί κάποιος να προπαρασκευάζεται γύρω από τη ζωή. Και υπάρχει και μια δεύτερη μαγική λέξη: «προπόνηση». Προπόνηση σημαίνει «πονάω πριν τον αγώνα». Το κομμάτι της προπόνησης είναι αυτό που τελικά θα κάνουν οι λίγοι.  Άλλη μία λέξη που δεν υπάρχει στο βιβλίο-λεξικό μου, αλλά είναι πολύ σημαντική, είναι το «επεξεργάζομαι». Ο John Maxwell έχει πει: “Reflection turns experience into insight” Δηλαδή ο αναστοχασμός μετατρέπει την εμπειρία σε ενόραση. Αυτό ακριβώς κάνει η επεξεργασία. Κάτι παρόμοιο έχει πει και ο πατέρας Χαράλαμπος: «Δεν είναι η εμπειρία που θα μας πάει μπροστά, αλλά η επεξεργασία της», γιατί αυτή είναι που τελικά τη μετατρέπει σε γνώση. Η τρίτη λέξη είναι ο «όλβος». Τη λέξη «όλβος» ή «ολβιότητα» τη συνάντησα σε ένα βιβλίο του Π. Δρακούλη, ενός Έλληνα φιλοσόφου και στοχαστή των αρχών του 20ού αιώνα. Ο όλβος αναφέρεται στην αφθονία, κυρίως ως προς την υλική διάσταση. Είναι ενδιαφέρον ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν τουλάχιστον δεκαπέντε λέξεις για τον πλούτο και την αφθονία — όπως ευμάρεια, ευρωστία κ.ά. — ενώ για τη φτώχεια είχαν το πολύ πέντε. Δεν ήταν τυχαίο. Οι λέξεις δείχνουν και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγεις να βλέπεις τη ζωή. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να επιλέγω από ποια θέση θέλω να ζω. Με όση περισσότερη ακρίβεια χειρίζεσαι και χρησιμοποιείς τις λέξεις, τόσο πιο βαθιά ανοίγουν οι πόροι και μπαίνουν μέσα στην ψυχή μας.

Άρα, προπαρασκευή, προπόνηση και όλβος.        

Ας μιλήσουμε τώρα για τις υπόλοιπες δράσεις. Τα ΣΚ με τον Στέφανο. Πως ξεκίνησε αυτή η ιδέα και ποια είναι η πιο απρόσμενη ιστορία ανθρώπου που σε έκανε να σκεφτείς «γι’ αυτό αξίζει να τα κάνω» ή όπως λες εσύ «Θα κάνω ομάδες μέχρι να πεθάνω!»

Κάθε φορά προκύπτει και μια τέτοια ιστορία. Η αφορμή ήταν ο εγκλεισμός μου. Όταν βγήκα, τα βιβλία μου δεν πουλούσαν όπως πριν, οπότε χρειάστηκε να επαναπροσδιορίσω το μοντέλο μου και να βρω άλλους τρόπους να βιοπορίζομαι.

Η πρώτη ομάδα έγινε την 28η Οκτωβρίου του 2023. Μαζευτήκαμε περίπου 15 άτομα και συνέβη κάτι πραγματικά μαγικό: η σύνδεση που δημιουργήθηκε μεταξύ μας. Αυτή η δράση αποδείχθηκε καθοριστική για τη ζωή μου. Πάντα αγαπούσα τον «άνθρωπο», όμως μέσα από τα ΣΚ βλέπω κάθε φορά πόσες δυνατότητες, προοπτική και μαγεία κρύβει μέσα του, αρκεί να υπάρξουν συνθήκες εμπιστοσύνης και ασφάλειας για να μπορέσει να ξαναγίνει ο εαυτός του. Με εξέπληξε το πόσο μεγάλη ανάγκη έχει ο κόσμος να μιλήσει, να ακουστεί, να ακούσει και να συνδεθεί — ακόμη και με αγνώστους. Ο πατέρας Χαράλαμπος λέει ότι υπάρχει μέσα μας πολλή «αξόδευτη αγάπη». Κι αυτή η αξόδευτη αγάπη πολλές φορές μας απομακρύνει από τη ζωή που πραγματικά αξίζουμε.Το να μπορείς να συνδέεσαι, να ακούς, να μιλάς άφοβα και να ξαναγίνεσαι αυτό που πραγματικά είσαι είναι κάτι που δεν φανταζόμουν ότι θα ήταν τόσο μαγικό. Οι ιστορίες που προκύπτουν είναι μοναδικές — τόσο που κάλλιστα το επόμενο βιβλίο μου θα μπορούσε να είναι για τα «ΣΚ με τον Στέφανο».

Μέχρι σήμερα έχω κάνει πάνω από 40 ομάδες. Και το πιο όμορφο είναι ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να συνδέονται μεταξύ τους: έρχονται και στα “Update Yourself”, έχουν δημιουργηθεί δυνατές φιλίες, ακόμη και ζευγάρια. Γιατί τελικά, το πιο σημαντικό είναι «η παρέα».

Στα Update Yourself οι άνθρωποι έρχονται για αναβάθμιση. Πότε έκανες το τελευταίο update στον εαυτό σου;

Σήμερα το πρωί, που διάβαζα. Αυτό το διάστημα διαβάζω τρία βιβλία ταυτόχρονα: της Σουζάνας Παπαφάγου «Αυτό σταματάει εδώ», ένα βιβλίο του 1937 από μια σειρά δέκα βιβλίων, και ξεφύλλιζα και λίγο Γιοσαφάτ, ο οποίος λέει κάτι πολύ δυνατό: «Δεν έχουμε αναπτύξει την ικανότητα της αγάπης». Κάθε φορά συνειδητοποιώ και κάτι καινούργιο. Σε ένα άλλο βιβλίο διάβασα ότι είναι δυσανάλογη η ικανότητά μας να αγαπάμε σε σχέση με το πόσο χρειαζόμαστε την αγάπη για να επιβιώσουμε. Δηλαδή, ενώ η αγάπη είναι απολύτως αναγκαία για τη ζωή μας, η ικανότητά μας να τη δημιουργούμε είναι πολύ μικρότερη. Με άλλα λόγια, η αγάπη είναι το οξυγόνο μας — αλλά δεν έχουμε μάθει να το παράγουμε.

Όσο για τα Updates, μέχρι σήμερα έχουν γίνει ήδη 18 και το επόμενο είναι προγραμματισμένο για τις 19 Απριλίου.

Μια άλλη δράση είναι το «Σχολείο», όπως αυτό που γίνεται με τον Κωνσταντίνο Χαραντινιώτη. Πες μου λίγα λόγια γι’ αυτό.

Στο «Σχολείο» έχουμε κάποιους εκπαιδευτές και προγράμματα που τρέχουν παράλληλα. Υπάρχει η «Μεταμόρφωση» με τον συγκλονιστικό Κωνσταντίνο Χαραντινιώτη, ξεκινάει το «Σχέσεις Ζωής» με τη υπέροχη Μάρεα Λαουτάρη, ενώ τον Οκτώβριο θα ξεκινήσω κι εγώ στον νέο μας χώρο ένα οκτάμηνο σχολείο που θα λέγεται «Το λεξικό της ζωής σου», για το πώς μπορεί κάποιος να κατακτήσει τις λέξεις αλλά και τις έννοιες που κρύβονται πίσω από αυτές. 

Εμπνευσμένη λοιπόν από τη λέξη «μεταμόρφωση», ποια είναι η μεγαλύτερη μεταμόρφωση που έχεις δει σε άνθρωπο και ποια η δική σου που δεν φαίνεται προς τα έξω;

Έχω δει πολλούς ανθρώπους να αλλάζουν τον καμβά τους και να μεταμορφώνονται κυριολεκτικά. Ο Καζαντζάκης μιλά για πινέλα και χρώματα· κάποιοι χρειάζονται περισσότερα χρώματα στον καμβά τους, άλλοι πιο φωτεινά. Εγώ, για παράδειγμα, στο παρελθόν ήμουν πολύ στο «όλα καλά, όλα ωραία». Χρειαζόταν να πέσει και ένα σκούρο χρώμα στον καμβά μου για να προσγειωθώ. Τα τελευταία χρόνια έχω γίνει πιο ήπιος, πιο κατανοητικός, πιο ανθρώπινος, πιο ήρεμος. Αυτό που συνέβη με το κρατητήριο ήταν σαν να μου είπε ο πύργος ελέγχου: «Κατέβα στα 30.000 πόδια από τα 40.000». Είχα ανάγκη να κατέβω.

Στη ζωή μπορεί να μην λαμβάνουμε πάντα αυτά που θέλουμε αλλά αυτά που χρειαζόμαστε.

Ακριβώς. Και υπάρχει και κάτι πολύ σημαντικό: use it or lose it. Η ψευδαίσθηση είναι να νομίζεις ότι το έμαθες. Αν το αφήσεις, σε αφήνει κι αυτό. Έχω δει ανθρώπους να επιστρέφουν σε παλιές συνήθειες επειδή ακριβώς άφησαν τη δουλειά που είχαν κάνει με τον εαυτό τους.

Είναι μια συνεχής διαδικασία. Όπως έλεγε και ο Αντώνης Καλογήρου: «Μαθαίνω μέχρι να δω τα ραδίκια ανάσκελα». Ό,τι δεν συγκλίνει, αποκλίνει.

Ξεκινά αύριο το σχολείο «Σχέσεις Ζωής» με τη Μάρεα Λαουτάρη. Ποιο είναι πιστεύεις το πιο συνηθισμένο λάθος που κάνουν οι άνθρωποι όταν προσπαθούν να αγαπήσουν;

Πιστεύω ότι το πρόβλημα βρίσκεται στην επικοινωνία. Στο σεμινάριο της Μάρεας θα μιλήσω γι’ αυτό, γιατί στην επικοινωνία το πρώτο πράγμα είναι να ακούς. Ο Stephen Covey λέει: “First understand, then seek to be understood.” Πρώτα να καταλάβεις και μετά να προσπαθήσεις να σε καταλάβουν.

Ο Καλογήρου έλεγε ότι πολλές φορές είμαστε «αρπακτικά» – σκεφτόμαστε τι θα πάρουμε. Το σημαντικό όμως είναι τι έχω να δώσω. Και για μένα το να ακούω πραγματικά τον άλλον είναι ίσως το σημαντικότερο δώρο που μπορώ να προσφέρω: τον χρόνο μου, την προσοχή μου και την αγάπη μου.

Μεγάλο λάθος είναι επίσης η «ζυγαριά»: τι πήρα και τι έδωσα. Το να ακούς είναι μεγάλο ταλέντο – και είμαι περήφανος που το έχω καλλιεργήσει.

Πιστεύεις ότι στις σχέσεις ερωτευόμαστε πραγματικά τον άλλον ή την εκδοχή του εαυτού μας που εμφανίζεται δίπλα του;

Κάποιες φορές ερωτευόμαστε μια εκδοχή του άλλου. Βλέπουμε αυτό που είναι, αλλά και αυτό που θα μπορούσε να γίνει. Είναι όμως πολύ σημαντικό να αγαπάς τον άλλον γι’ αυτό που πραγματικά είναι. Αν θέλει να εξελιχθεί, είναι δικό του θέμα. Αν θέλει βοήθεια, πάλι είναι δικό του θέμα. Για μένα η «βίβλος» των σχέσεων είναι το βιβλίο «Το κομμάτι που λείπει συναντά το Μεγάλο Ο». Το σημαντικό είναι να μην ερωτεύεσαι εκδοχές, αλλά να αγαπάς την πραγματικότητα. Γιατί όταν προσπαθώ να σε πάω εκεί που θέλω εγώ, εμπεριέχει μια μορφή βίας.

Αν οι σχέσεις είχαν τρεις λέξεις-κλειδιά, ποιες θα ήταν;

Η επικοινωνία, το μοίρασμα και η συν-εξέλιξη.

Οι ιστορίες σου είναι συχνά πολύ μικρές αλλά αφήνουν μεγάλο αποτύπωμα. Πιστεύεις ότι η ζωή αλλάζει από μεγάλες αποφάσεις ή από μικρές καθημερινές ιστορίες;

Από μικρές καθημερινές ιστορίες. Ένα απλό τηλέφωνο, ένα μήνυμα ή μια συνάντηση μπορεί να οδηγήσει τελικά σε κάτι πολύ μεγάλο. Στο βιβλίο-λεξικό μου υπάρχει μια λέξη που λέγεται «λεπτομεριμνία». Σημαίνει η μέριμνα για τα ελάχιστα — να φροντίζεις τα μικρά, που τελικά είναι τα μεγάλα.

Αν ένας αναγνώστης ανοίξει τυχαία το νέο σου βιβλίο, ποια λέξη θα ήθελες να συναντήσει;

Πιστεύω στη συγχρονικότητα. Θα πέσει ακριβώς στη λέξη που χρειάζεται. Μία λέξη όμως που αγαπώ είναι η «ορθολεξία»: η σωστή χρήση των λέξεων. Όταν επιλέγεις μια λέξη, επιλέγεις και μια ζωή.

Αν ήσουν μια λέξη, ποια θα ήσουν;

Η γνώση. Γιατί η γνώση είναι η πηγή των καλών.

Πιστεύεις ότι οι λέξεις διαμορφώνουν τη ζωή μας ή η ζωή δίνει νόημα στις λέξεις;

Είναι σαν το αυγό με την κότα. Αλλά η αρχή είναι η λέξη. Φυτεύεις τον σπόρο. Μετά η ζωή μεγαλώνει το δέντρο και δημιουργεί νέες λέξεις.

Με ποια λέξη θα ήθελες να αφήσεις το μήνυμά σου στους αναγνώστες του deBòp;

Αγάπη. Και κληρονομιά. Όχι όμως την κληρονομιά με την έννοια να σε θυμούνται, αλλά με την έννοια να αφήνεις πίσω σου κάτι που συνεχίζει να χαρίζει χαμόγελα. Όπως μια αίθουσα στο Metropolitan Museum που γεμίζει κάθε μήνα με λουλούδια χάρη σε μια γυναίκα που δεν βρίσκεται πια στη ζωή. Αν πρέπει λοιπόν να διαλέξω μία λέξη, θα επιλέξω την κληρονομιά. Γιατί στον πυρήνα της κρύβεται πάντα η αγάπη προς τους άλλους.

 

Η συζήτηση φτάνει στο τέλος της, αλλά οι λέξεις του Στέφανου μένουν να αιωρούνται στον αέρα, σαν μικροί σπόροι σκέψης που βρίσκουν σιγά-σιγά το χώμα τους. Ίσως τελικά η ζωή να είναι ακριβώς αυτό: μικρές ιστορίες, άνθρωποι που συναντιούνται, αγάπη που βρίσκει τον δρόμο της και να φεύγουμε αφήνοντας πίσω μας λίγα περισσότερα χαμόγελα!  

Στέφανε, σε ευχαριστώ ακόμη μια φορά για αυτή τη βαθιά και ουσιαστική συζήτηση. Μου έδειξες πόση δύναμη μπορούν να έχουν οι λέξεις όταν συναντούν τον άνθρωπο. Οι λέξεις σου, αφήνουν πάντα χώρο για νέες σκέψεις.

“Once you know what it is in life that you want to do, the world basically becomes your library. Everything you see can be viewed from that perspective, and everything becomes a learning opportunity.”
~ Kobe Bryant~

Κείμενο-Φωτογραφίες: Μαρία Μιχαλινού

Προηγούμενο άρθρο εδώ