Συνομιλώντας με τη Ρηνιώ Κυριαζή, καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων

Η μοτοσυκλέτα με έφερε στα μέρη της. Δυο τρία μηνύματα και άλλα δυο τηλεφωνήματα. Το ραντεβού κανονίστηκε και να 'μαι με τη Ρηνιώ Κυριαζή στα Ιωάννινα!

Τι έχει συμβεί λοιπόν; Τα τελευταία χρόνια τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα καλούνται να εξελίξουν τον ρόλο τους. Εκτός από τις παραστάσεις, παράγουν πολιτισμό, συνομιλούν με τις τοπικές κοινωνίες, εκπαιδεύουν,  δημιουργούν νέες συνεργασίες και  λειτουργούν ως ζωντανοί οργανισμοί μέσα στις πόλεις που υπηρετούν. Το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων δείχνει πως επιχειρεί ακριβώς αυτή τη μετάβαση.

Λίγο πριν από την πρεμιέρα του «Ρωμαίος και Ιουλιέττα – μια νύχτα του καλοκαιριού» στο Αρχαίο Θέατρο της Δωδώνης, είχα την ευκαιρία να βρεθώ στα Ιωάννινα και να συνομιλήσω με την καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ, Ρηνιώ Κυριαζή. Παρακολουθώ την πορεία της εδώ και χρόνια και πάντα με ενδιέφερε ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζει το θέατρο, είτε ως ηθοποιός είτε ως σκηνοθέτις. Αυτή τη φορά, όμως, η συζήτησή μας δεν αφορούσε μόνο μια παράσταση. Αφορούσε το όραμα για έναν ολόκληρο θεατρικό οργανισμό.

Η νέα περίοδος του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων δεν ξεκινά σε λευκό χαρτί. Πρόκειται για έναν ιστορικό θεσμό, ο οποίος μέχρι το τέλος του 2025 είχε παρουσιάσει 147 επαγγελματικές παραγωγές, φιλοξενώντας έργα του αρχαίου δράματος, του κλασικού και σύγχρονου διεθνούς ρεπερτορίου, αλλά και της ελληνικής δραματουργίας. Μια σημαντική παρακαταθήκη που δημιουργεί υψηλές προσδοκίες για κάθε νέα καλλιτεχνική διεύθυνση.

Τον τελευταίο χρόνο, το τιμόνι του οργανισμού κρατά η Ρηνιώ Κυριαζή, δουλεύοντας με τη γνωστή ευαισθησία και την αγάπη για το θέατρο που χαρακτηρίζει τη μέχρι σήμερα πορεία της. Ηθοποιός και σκηνοθέτις, έχει ξεχωρίσει μέσα από παραστάσεις όπως η «Αντιγόνη Μετεώρη» και «Σαπφώ Καταστερωμένη», στις οποίες υπέγραψε τη σκηνοθεσία και πρωταγωνίστησε. Σκηνοθετικά έχει επίσης αφήσει το αποτύπωμά της με το «Μα», ενώ φέτος παρουσιάζει τον «Ρωμαίο και Ιουλιέττα – μια νύχτα του καλοκαιριού», την πρώτη μεγάλη παραγωγή της ως καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων.

Η επιλογή της να αφήσει την Αθήνα και να αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση ενός περιφερειακού θεάτρου δεν ήταν μια εύκολη απόφαση. Αν και έχει οικογενειακές ρίζες στο Καπέσοβο Ιωαννίνων και γνωρίζει τα Ιωάννινα, η μετάβαση σε μια διαφορετική πραγματικότητα, με άλλους ρυθμούς και διαφορετικές ανάγκες, αποτελεί πρόκληση. Όπως μου εξήγησε, η αλλαγή απαιτεί χρόνο. Χρειάζεται να δημιουργηθούν νέες ισορροπίες, να γνωριστούν οι άνθρωποι, να οικοδομηθούν σχέσεις εμπιστοσύνης εκ νέου.

Στη διάρκεια της συζήτησής μας επανήλθε πολλές φορές η λέξη «συνεργασία». Η ίδια θεωρεί ότι το μέλλον ενός ΔΗΠΕΘΕ δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στις δικές του δυνάμεις. Απαιτεί τη συνεργασία των πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και αυτοδιοικητικών φορέων της περιοχής. Μόνο έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένα σταθερό πολιτιστικό οικοσύστημα που θα λειτουργεί προς όφελος της πόλης.

Και τα Ιωάννινα διαθέτουν όλες τις προϋποθέσεις για να εξελιχθούν ακόμη περισσότερο και καλλιτεχνικά. Η πλούσια ιστορία τους, το μοναδικό φυσικό τοπίο, η έντονη γαστρονομική τους ταυτότητα και η παρουσία χιλιάδων φοιτητών συνθέτουν ένα περιβάλλον που μπορεί να στηρίξει έναν εξωστρεφή πολιτιστικό οργανισμό. Το ζητούμενο είναι ο πολιτισμός να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της πόλης και όχι απλώς μια παράλληλη δραστηριότητα.

Η πρώτη μεγάλη παραγωγή της νέας καλλιτεχνικής περιόδου ήταν ο «Ρωμαίος και Ιουλιέττα – μια νύχτα του καλοκαιριού», σε διασκευή και σκηνοθεσία της Ρηνιώς Κυριαζή. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη προσέγγιση στο σαιξπηρικό έργο. Ένας περιπλανώμενος θίασος, θυμίζοντας τους μαστόρους από το Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας, ανακαλύπτει τα ερείπια ενός παλιού θεάτρου και, μέσα από τα υλικά του, στήνει μια αυτοσχέδια σκηνή όπου ξεδιπλώνεται η ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας. Ένα έργο που συνομιλεί με τον έρωτα, τον πόλεμο, τον χρόνο, αλλά και με την ίδια την ουσία του θεάτρου.

Θα βρείτε πληροφορίες για το έργο εδώ.

Λίγο πριν από την πρεμιέρα, διέκρινα στα λόγια της Ρηνιώς Κυριαζή αισιοδοξία. Η αγωνία του νέου ξεκινήματος ήταν εμφανής όμως εξίσου δυνατή ήταν και η πίστη της ότι το κοινό θα αγκαλιάσει τη νέα προσπάθεια. Η παραγωγή έκανε πρεμιέρα στη Δωδώνη και στη συνέχεια θα ακολουθήσει η καλοκαιρινή περιοδεία, μεταφέροντας το νέο καλλιτεχνικό στίγμα του ΔΗΠΕΘΕ και εκτός Ιωαννίνων με πρώτο σταθμό τη Λάρισα στις 25 Αυγούστου.

Η εξωστρέφεια του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις παραστάσεις. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα θεατρικά εργαστήρια που αποτελούν τόπους έκφρασης και φυτώρια δημιουργίας. Απευθύνονται σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να γνωρίσουν το θέατρο όχι μόνο ως θεατές, αλλά και ως ενεργοί συμμετέχοντες. Η επένδυση στην καλλιτεχνική εκπαίδευση δείχνει ότι το ΔΗΠΕΘΕ επιδιώκει να καλλιεργήσει μια νέα σχέση του κοινού με τη σκηνή, χτίζοντας το θεατρόφιλο κοινό του αύριο.

Παράλληλα, το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων επενδύει σε δράσεις που ξεπερνούν τα όρια μιας θεατρικής παραγωγής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το 8ο Θερινό Μαντείο και το 2ο Μικρό Μαντείο, που πραγματοποιήθηκαν φέτος με κεντρικό θεματικό άξονα τις «Ιφιγένειες».

Το Θερινό Μαντείο απευθύνεται σε επαγγελματίες και σπουδαστές του θεάτρου, προσφέροντας ένα εντατικό πρόγραμμα εργαστηρίων, masterclasses και καλλιτεχνικής έρευνας γύρω από το αρχαίο δράμα, με τη συμμετοχή σημαντικών δημιουργών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το Μικρό Μαντείο, από την άλλη, έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και απευθύνεται σε παιδιά και εφήβους, φέρνοντάς τους σε επαφή με το θέατρο μέσα από βιωματικά εργαστήρια, παιχνίδι και δημιουργική έκφραση. Πρόκειται για δύο θεσμούς που αξιοποιούν τον μοναδικό πολιτιστικό και ιστορικό πλούτο της Ηπείρου, μετατρέποντας την περιοχή σε τόπο συνάντησης της θεατρικής εκπαίδευσης, της έρευνας και της σύγχρονης δημιουργίας.

Φεύγοντας από τα Ιωάννινα, κράτησα περισσότερο από τη συζήτηση ότι πίσω από κάθε νέα παράσταση υπάρχει μια μεγαλύτερη προσπάθεια: να πείσεις μια πόλη ότι το θέατρο μπορεί να αποτελέσει βασικό στοιχείο της ταυτότητάς της. Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο στοίχημα του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων σήμερα.

Η Ρηνιώ Κυριαζή παραμένει όπως την γνώριζα όλα αυτά τα χρόνια. Ζεστή, προσιτή, μετρημένη και με απόλυτη πίστη στη δύναμη του θεάτρου. Και αυτή η πίστη φαίνεται να καθοδηγεί κάθε βήμα της νέας πορείας του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων. Γιατί οι μεγάλες αλλαγές δεν ξεκινούν μόνο από τις σκηνές. Ξεκινούν από τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι το θέατρο ημερώνει τις ψυχές και τα σώματα.