Συνομιλώντας με τη Μαρία Γρηγορίου και τον Γιάννη Παπαδόπουλο για τα ΑΦΗγήματα στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη

Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, από τα σπουδαιότερα πολιτιστικά ιδρύματα της Ελλάδας, είναι ένας ζωντανός οργανισμός μάθησης, δημιουργικότητας και διαπολιτισμικού διαλόγου ένας χώρος όπου η ιστορία εμπνέει το παρόν και το μέλλον. Το 2026 αποτελεί ορόσημο στη ζωή της, καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυσή της. Στο πλαίσιο των εορτασμών για την επέτειο αυτή, η Γεννάδειος υποδέχεται τους επτά εικαστικούς καλλιτέχνες της ΑΦΗcollective και φιλοξενεί την έκθεσή τους AΦΗγήματα.

Η ΑΦΗ collective, με αδιάλειπτη παρουσία 44 χρόνων, επιμένει στην αργή χειρωνακτική κατασκευή ιδεών. Κάθε μέλος της επεξεργάζεται διαφορετικά υλικά και τεχνικές σε ένα πλαίσιο κοινής καλλιτεχνικής ανησυχίας που οδηγεί σε συνεχή εξέλιξη. Τα έργα που παρουσιάζονται στη Γεννάδειο, εμπνευσμένα από τις πλούσιες συλλογές της βιβλιοθήκης, ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία χρησιμοποιώντας ποικίλες τεχνικές: κεραμική, υφάσματα, χειροποίητο χαρτί, χαρακτική, γλυπτική, κυανοτυπίες, εικαστικά βιβλία και σχέδια.  

Λίγο πριν ολοκληρωθεί η έκθεση στις 8 Μαρτίου, συνομίλησα με τον Γιάννη Παπαδόπουλο και την Μαρία Γρηγορίου, 2 από τους 7 καλλιτέχνες που συμμετείχαν.

Τι έχουν να μας πουν, στην εποχή της ταχύτητας και του σκρολαρίσματος, οι παλιοί χάρτες, τα βιβλία περιηγητών και τα αρχαιολογικά ευρήματα; Τι είναι αυτό που τελικά μας συγκινεί σε αυτά όταν και αν τους δώσουμε λίγο χρόνο;

Γιάννης Παπαδόπουλος: Οι παλιοί χάρτες, τα βιβλία των περιηγητών και τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι το παρελθόν μας, είναι το σημείο από όπου έχουμε ξεκινήσει, είναι τα έργα που πάνω τους έχουμε πατήσει για να φτάσουμε στις μέρες μας, είναι η συλλογική μνήμη μας, είναι τελικά οι ρίζες μας. Όταν φτάνουμε σε αδιέξοδα πάντα επιστρέφουμε στις ρίζες μας για να ξαναπάρουμε δύναμη και να συνεχίσουμε.

Μαρία Γρηγορίου: Αν σου αρέσουν τα ταξίδια και τα ταξίδια του νου ε, τότε η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη σου δίνει αυτή την ευκαιρία. Ένα ταξίδι στον χρόνο. Ταξίδι σαν περιηγητής, που θέλει να μάθει, να περιεργαστεί, να εντρυφήσει, να φανταστεί , να συγκινηθεί. Στην εποχή της ταχύτητας, αυτό που λείπει είναι ο Χρόνος. Χρόνος να σταματήσεις, να ακούσεις, να σκεφτείς, να δεις, να παρατηρήσεις, ακόμη και αυτά τα ωραία μικρά καθημερινά που συνήθως περνούν απαρατήρητα και θα μπορούσαν να φτιάξουν την μέρα σου. Το τι συγκινεί το καθένα είναι υποκειμενικό. Για μένα ακόμη και το να πιάνεις και να ξεφυλλίζεις τα τόσο παλιά βιβλία της Γενναδείου είναι συγκίνηση. Δεν είναι μόνο το περιεχόμενο. Είναι το πόσα χέρια το έχουν ανοίξει, να θαυμάσεις την βιβλιοδεσία , να αναρωτηθείς τι χαρτί έχει χρησιμοποιηθεί και σε ποιο εργαστήρι φτιάχτηκε, να θαυμάσεις τα ζωγραφικά τοπία και αρχαιότητες στα βιβλία των ξένων περιηγητών. Να δεις τις πρώτες χαρτογραφήσεις της Σαμοθράκης, Μία άλλη Ελλάδα που δεν υπάρχει πια. Και η συγκίνηση θέλει Χρόνο.

Η ΑΦΗcollective συνδυάζει παραδοσιακές τεχνικές με σύγχρονη έκφραση. Πώς βλέπετε αυτή τη «συνομιλία» ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν μέσα από τις δημιουργίες σας; Υπάρχουν κοινοί τόποι;

ΓΠ: Οι παραδοσιακές τέχνες είναι παμπάλαιες, σφυρηλατημένες από τον χρόνο και από χιλιάδες τεχνίτες που έχουν εξαλείψει τα τυχόν λάθη και μας έχουν παραδοθεί καθαρές και ατόφιες. Είναι η βιωματική γνώση μας. Στο χέρι μας είναι να βρούμε τους κοινούς τόπους και να τις χρησιμοποιήσουμε κατά τον καλύτερο τρόπο.

ΜΓ: Η ΑΦΗ collective είναι μια ομάδα που δουλεύει αργά χειρωνακτικά ,έργα σ’ένα σύγχρονο εικαστικό πλαίσιο. Ιδρύθηκε από ανάγκη να υποστηριχθούν αυτές οι τέχνες , σε μία εποχή που στις Καλές Τέχνες ανήκαν μόνο η ζωγραφική, η γλυπτική και η χαρακτική. Και η ΑΦΗ collective είχε την μεγάλη και απροσδόκητη ελευθερία να ορίσει με την δική της έννοια τις τέχνες αυτές , συχνά ισορροπώντας μεταξύ εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών. Η λέξη ‘παράδοση’ συνήθως παραπέμπει στο παρελθόν. Όμως το ρήμα από το οποίο προέρχεται το ‘παρα-δίδω’ δεν αναφέρεται στο παρελθόν. Παραδίδω σημαίνει συνέχεια. Παραδίδω πριν - τώρα- μετά. Να πάμε μπροστά , παίρνοντας μαζί μας ό,τι καλό υπήρξε στο παρελθόν. Και αυτό σε όλους τους τομείς. Αυτοί είναι οι κοινοί τόποι. Η συνέχεια. Η «Παράδοση δεν είναι να λατρέψεις την στάχτη... Είναι να διατηρήσεις τη φωτιά» είναι κάτι που είπε ο Νίτσε και μου άρεσε πολύ.

Με την ιστορία και τις συλλογές της, πώς επηρεάζει η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη τον τρόπο που το κοινό βλέπει και νιώθει τα έργα σας;

ΓΠ: Για να παρουσιάσουμε την έκθεσή μας ΑΦΗγήματα έχουμε εμπνευστεί από τα βιβλία της Γενναδείου βιβλιοθήκης (υπάρχει και μια βιτρίνα με ενδεικτικά βιβλία που έχουμε χρησιμοποιήσει).

ΜΠ: Οι 7 καλλιτέχνες της ομάδας εμπνεύστηκαν από τα παλιά βιβλία της Γενναδείου, ο καθένας με διαφορετική αφετηρία ,διαδρομή και τέλος προορισμό. Το κοινό γνωρίζοντας την αφετηρία αλλά και βλέποντας τα βιβλία στις βιτρίνες, μπόρεσε νομίζω να ‘διαβάσει’ τα έργα και να συνδεθεί πιο εύκολα.

Τώρα που οι παράλληλες δράσεις και τα εργαστήρια έχουν ολοκληρωθεί, ποιες ήταν οι πιο σημαντικές αντιδράσεις ή στιγμές από το κοινό που σας εντυπωσίασαν και πώς αυτές επηρέασαν τη συνολική εμπειρία της έκθεσης;

ΓΠ: Οι παράλληλες δράσεις και τα εργαστήρια έχουν σκοπό να εξοικειώσουν το κοινό με διάφορες τεχνικές ώστε να είναι καλύτερα εφοδιασμένοι για να παρακολουθήσουν τον τρόπο σκέψης μας και πως καταλήξαμε στο τελικό έργο μας. Είναι ένας τρόπος να εξαλειφθεί η απόσταση μεταξύ κοινού και καλλιτεχνών.

ΜΓ: Οι Παράλληλες δράσεις και τα εργαστήρια είχαν μεγάλη συμμετοχή και από κοινό που είχε δει την έκθεση. Προσωπικά ευχαριστήθηκα πολύ το εργαστήρι Υφανση με κάρτες που έκανα μαζί με τον Γιάννη Παπαδόπουλομε πολύ ενδιαφέροντες συμμετέχοντες που κινούνταν σε διαφορετικά πεδία. Είναι τόσο ικανοποιητικό να δουλεύεις μαζί με άλλους και να δείχνεις μια πανάρχαια τεχνική στο σήμερα. Επίσης ,εκτός από το κοινό που ήξερε την ΑΦΗ collective και ήρθε να δει την έκθεση, υπήρξαν ξεναγήσεις που αφορούσαν ομάδες διαφορετικών ενδιαφερόντων και ειδικοτήτων και αυτό είχε άλλο ενδιαφέρον. Να δεις τι τους έκανε εντύπωση, τι ήθελαν να μάθουν ακόμη και οι παρατηρήσεις τους και τα σχόλια για τα έργα, είχαν μία διαφορετική προσέγγιση. Έχουμε κάνει πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η έκθεση ΑΦΗγήματα στη Γεννάδειο ήταν πραγματικά μικρή ξεχωριστή εμπειρία!

Πληροφορίες για την Έκθεση

Έως 08/03/2026

Πτέρυγα Ιωάννη Μακρυγιάννη, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη

ΑΦΗ Collective | Judith Allen Ευσταθίου, Ιnger Carlsson, Mαρία Γρηγορίου, Δέσποινα Πανταζοπούλου, Γιάννης Παπαδόπουλος, Εύα Χειλαδάκη, Θεοδώρα Χωραφά.

ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή | 12:00 – 18:00

Πέμπτη | 12:00 – 20:00

Είσοδος Ελεύθερη

Πληροφορίες στο ascsa.edu.gr