Είδαμε: "Σωσμένος" του Ε. Μποντ, σε σκηνοθεσία Β. Μπισμπίκη // Ο σώζων εαυτόν σωθήτω
2026-05-19
Ο Σωσμένος (1965), εμβληματικό έργο του Βρετανού συγγραφέα Έντουαρντ Μποντ, αποτελεί ορόσημο για το σύγχρονο πολιτικό θέατρο. Προκάλεσε κυρίως για τις ωμές σκηνές βίας και τη σκληρή γλώσσα, ενώ στάθηκε προπομπός για την κατάργηση της θεατρικής λογοκρισίας στην Αγγλία. Κατά τον Μποντ η ζωή στα πλαίσια της καταπιεστικής κυριαρχίας του καπιταλισμού έχει φτάσει σε αδιέξοδο και οδηγεί τους ανθρώπους σε βίαιες πράξεις άνευ ορίων, ακόμα και εναντίον της ίδιας της οικογένειάς τους. Η χρήση του τίτλου είναι ειρωνική καθώς προσδιορίζει ανθρώπους "σωσμένους" από μια υποτιθέμενη ηθική και κοινωνική τάξη, οι οποίοι στην πραγματικότητα είναι παγιδευμένοι στην κάθε είδους αγριότητα, την εσωτερική κενότητα και μοναξιά.
Το έργο εξελίσσεται σε μια λαϊκή συνοικία του Λονδίνου της εποχής του και πρωταγωνιστούν χαρακτήρες της εργατικής τάξης. Όλοι τους είναι άνθρωποι που στερούνται ηθικής. Αναγνωριστικό τους ορόσημο αποτελεί η βία, που λειτουργεί είτε ως άμυνα, είτε ως μέσο επιβολής του ισχυρότερου. Το αλκοόλ, το εφήμερο σεξ, η αναζήτηση του εύκολου κέρδους είναι οι μοναδικές επιδιώξεις και προοπτικές. Εντός του πλαισίου αυτού οι κεντρικοί ήρωες γύρω από τους οποίους πλάθεται η ιστορία είναι ο Λεν και η Παμ, ένα εφήμερο ζευγάρι, που συγκατοικεί στο σπίτι της δεύτερης, η οποία όμως γρήγορα τον βαριέται και συνευρίσκεται με τον Φρεντ, με τον οποίο αποκτούν ένα μωρό που κανείς τους δε θέλει.
Πιστός στο θεατρικό του παρελθόν ο Βασίλης Μπισμπίκης και στην παρούσα περίσταση καταπιάνεται με ένα κείμενο νατουραλιστικό, αναφερόμενο σε υπόκοσμο και τα κατώτερα ένστικτά του, αντικατοπτρίζοντας την αλήθεια με τρόπο ωμό, χωρίς ωραιοποιήσεις και φτιασίδια. Φωνές, ένταση, βρισιές, βία σε κάθε εκδοχή, με αποκορύφωμα τη δολοφονία ενός βρέφους. Στο δεύτερο μέρος ο πυρήνας μετατοπίζεται στο συζυγικό ζεύγος Χάρι (Μπισμπίκης) - Μέρι (Κιτσοσπούλου), γονείς της Παμ, μια στροφή που μοιάζει ανεξάρτητη από τον δρόμο που έχει ως τώρα διανυθεί. Η ιστορία που μέχρι τώρα παρακολουθούσαμε μπαίνει σε δεύτερη μοίρα και μια άλλη, πιο γκροτέσκο, πιο αυτοσχεδιαστική, πιο κοντά στην ταυτότητα των δύο ηθοποιών που την ενσαρκώνουν ξεκινά. Μια νέα υπόθεση ξεδιπλώνεται, ευδιάκριτα αυτοσχεδιαστική και ταυτόχρονα επιδέξια ελεγχόμενη και ας δίνει εκ πρώτης την εντύπωση εκτροχιασμού. Το κείμενο φαίνεται πια να μην υπάρχει. Δε γίνεται ασφαλώς να μη θαυμάσουμε στη συνθήκη την περσόνα Λένα Κιτσοπούλου, είναι στο στοιχείο της εξάλλου. Αναρωτιόμαστε πότε μιλά ως ρόλος και πότε ως αυθύπαρκτη προσωπικότητα, κινούμενη ανάμεσα στην παρωδία και τη σοβαρότητα, αν και τελικά δεν έχει τόση σημασία ο διαχωρισμός, είναι συνολικά απολαυστική. Στο δεύτερο μέρος συμπαρασύρεται σε «ενεργοποίηση» και ο Βασίλης Μπισμπίκης, ο φιλήσυχος ως τώρα πατέρας - σύζυγος, υποδυόμενος τη γραφική φιγούρα ενός αφελούς άντρα που διέπεται από φαντασιόπληκτο στρατιωτικό παροξυσμό. Οι πιο νέοι ηθοποιοί, Αλέξανδρος Κουκιάς, Αναστασία Δέλτα, Γιάννης Κατσιμίχας, Στέλιος Τυριακίδης, Λευτέρης Αγουρίδας, Ελένη Γεωργακοπούλου, υπηρετούν με σθένος τον κόσμο της πτώσης και της ηθικοπνευματικής ένδειας. Ο Κένι ΜακΛέλαν αξιοποιώντας το σύνολο του εκτενέστατου θεατρικού χώρου έχει κατασκεύασε ένα ατμοσφαιρικό σκηνικό πολλών επιπέδων, λειτουργικό μεν για τη διεξαγωγή της παράστασης σε περιβάλλον απόλυτου ρεαλισμού, πρακτικά όμως με δυσκολίες στην εξ ολοκλήρου θέαση και ακρόασή της από το σύνολο του κοινού, ανεξάρτητα από τη θέση που βρίσκεται τη στιγμή της εκάστοτε σκηνικής δράσης.
Σύνολο: Πολλά από τα μοτίβα του κόσμου του Μπισμπίκη (ρεαλιστική απεικόνιση, queer, λεκτική βία) και πρωτίστως της Κιτσοπούλου (μαχαίρια, αιματοβαμμένοι ήρωες, αυτοσχεδιαστικός παροξυσμός) συνυπάρχουν αρμονικά σε μια συνθήκη αβεβαιότητας, δημιουργώντας μια ικανοποιητική παράσταση, που αν και λίγο-πολύ είναι αναμενόμενη ως προς τα βασικά της συστατικά, εντούτοις προκαλεί ενδιαφέρον και -δίκαια- κερδίζει με την ψυχή της το χειροκρότημα του κατεξοχήν νεανικού της κοινού.
Ταυτότητα παράστασης: εδώ Εισιτήρια: ΕΔΩ
