Είδαμε: "Ο Κος Ζυλ" σε σκηνοθεσία Θ. Μοσχόπουλου // Έρωτας με κόστος

Το ψυχαναλυτικό, νατουραλιστικό κείμενο του Στρίντμπεργκ Δεσποινίς Τζούλια (1888) εξελίσσεται σε ένα πλουσιόσπιτο μια γιορτινή βραδιά. Το αφεντικό απουσιάζει, η κόρη του αφήνει τις αναστολές και πηγαίνει στα διαμερίσματα των υπηρετών. Εκεί διεκδικεί τον Ζαν, τον εντυπωσιακά καλότροπο, διαβασμένο και ταξιδεμένο υπηρέτη. Παρούσα και η υπηρέτρια Κριστίν, σύντροφος του υπηρέτη, που αφήνει ελεύθερο το πεδίο στο παράνομο ζευγάρι την ώρα του ύπνου της. Ένα βασανιστικό παιχνίδι επιβολής αρχίζει να δημιουργείται, με την εναλλαγή ισχυρού και ανίσχυρου, ερωτηματικά βγαίνουν στην επιφάνεια για την αλήθεια, την πρόθεση και τη σκοπιμότητα των συναισθημάτων, μια συνύπαρξη χωρίς προοπτική ξεκινά. Ο έρωτας εν προκειμένω είναι αταίριαστος, τα σχέδια της κοινής διαφυγής δεν οδηγούν στην ελευθερία, αλλά στην τρέλα και τη συντριβή. Το έργο του Στρίντμπεργκ για το απαγορευμένο πάθος της κόρης του Κόμη σόκαρε στην εποχή του και έκτοτε κατατάχθηκε στα πλέον τολμηρά του κλασικού ρεπερτορίου.

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος εμπνεόμενος από την ιστορία του Στρίντμπεργκ γράφει ένα δικό του κείμενο με αντιστροφή του φύλου του βασικού ρόλου, δίνοντας ένας queer προσανατολισμό. Η δεσποινίς Τζούλια γίνεται ο κύριος Ζυλ, που αλληλοδιεκδικείται με τον υπηρέτη. Με λιτή σκηνοθετική ματιά αφήνει τους χαρακτήρες να εξελιχθούν χωρίς περαιτέρω εντυπωσιασμούς, παρουσιάζοντας το φλογερό, παράνομο πάθος, τους πρωταγωνιστές του να προσπαθούν για την όποια έλλογη επαναδιαμόρφωσή του, περνώντας από διάφορα στάδια, τον έρωτα, τον ανταγωνισμό, την επιβολή, την τοξική αρρενωπότητα, τον πόθο και τον πόνο. Είναι γεγονός ότι έχουμε έναν πιο σύνθετο κόσμο από εκείνον του Σουηδού δημιουργού, χωρίς, ωστόσο, να απουσιάζουν κύρια ζητήματα που θίγονται σε αυτόν, όπως είναι η προαιώνια πάλη ανάμεσα στα δύο φύλα, το χάσμα στις κοινωνικές τάξεις, η πατριαρχία και βέβαια η απαγορευμένη αγάπη, που εδώ τίθεται κάτω από το επιπλέον βάρος της ομοερωτικής επιλογής.

Αν και στην αρχή της παράστασης πληροφορούμαστε για συγκεκριμένα χωροχρονικά πλαίσια -περίοδος μεσοπολέμου, εποχή ρευστότητας, βαθιάς παρακμής αλλά και επαναδιαμόρφωσης-, εντούτοις η μίνιμαλ λευκή, μοντέρνας αισθητικής, κουζίνα απαλλάσσει από αυτά, λειτουργώντας σαν ένας λευκός καμβάς που θα γεμίσει με πράξεις και συναισθήματα. Στην καθαρότητα του λευκού θα χαραχθούν εικόνες έντονου πάθους, θα σκιαγραφηθεί το αλλόκοτο παιχνίδι του έρωτα.

Στο πρωταγωνιστικό δίδυμο συναντάμε τους Νίκο Κοσώνα -γοητευτικός και νάρκισσος, κυρίαρχος του παιχνιδιού αρχικά, παρακλητικός και σχεδόν ταπεινωμένος στην κατάληξη-  και Γιάννη Καράμπαμπα -κινείται επιδέξια στην υποτακτικότητα, τον καιροσκοπισμό και την επιβολή-,  νέους ηθοποιούς που εμπλέκονται στο ερωτικό γαϊτανάκι με σθένος. Η σκηνική τους έλξη αναδεικνύεται αβίαστα, δικαιώνοντας τη σκηνοθετική επιλογή. Το ερωτικό τρίγωνο συμπληρώνει η Θεόβη Στύλλου ως σύντροφος του Ζαν. Αφήνοντας απλές υποψίες αρχικά προοικονομεί το παράδοξο που έρχεται. Χαρακτήρας σημαίνων, αφού ακόμα και με την απουσία της κινεί τη δράση, ενισχύοντας την παράνομη διάσταση του εν λόγω έρωτα, αποτελώντας πρώτα εμπόδιο και στο τέλος την πρέπουσα λύση στο αδιέξοδο. Είναι η ήρεμη δύναμη που προτάσσει τη λογική, αποδέχεται την κατάσταση, σιωπά και αναλογίζεται το πιο συμφέρον και για εκείνη, συμβιβαζόμενη ταυτόχρονα με το κοινωνικό πρέπον.

Η έμφαση βέβαια δίνεται στη σχέση των δύο αντρών και στις ψυχολογικές τους κυρίως συγκρούσεις. Οι δονήσεις ανάμεσα τους είναι συνεχείς και ποικίλες: σωματικές, ψυχικές, πολιτικές, ταξικές. Σε ποιον αρμόζει να κάνει το πρώτο βήμα, ποιος είναι αυτός που έχει τον κυρίαρχο λόγο για την τύχη όλων, ποιος οφείλει να προστατεύσει την εικόνα του και τελικά ποιος είναι εκείνος που πρέπει να διασωθεί; O εξουσιαστής και ο εξουσιαζόμενος, ο θύτης και το θύμα αλλάζουν συνεχώς τίτλο μεταξύ τους, αποδεικνύοντας το παράφορο του έρωτα, την ανάγκη της επιβολής και καταληκτικά της επιβίωσης. Ίσως οι τόσες επαναλαμβανόμενες εναλλαγές όμοιας θεματικής επί των ίδιων προσώπων αποδυναμώνουν μια ισχυρή κορύφωση.

Σύνολο: Ενδιαφέρουσα αναδημιουργία της ιδέας του κλασικού έργου, που οδηγεί σε μια σύγχρονη, σαφή και ρέουσα παράσταση. Η διεκδίκηση διέρχεται μέσα από στάδια συνεχών μετατροπών, αποδεικνύοντας τη ρευστότητα ρόλων και καταστάσεων στον έρωτα, αλλά και το -ενίοτε- ακριβό του αντίτιμο.

Ταυτότητα παράστασης: εδώ            Εισιτήρια: ΕΔΩ