Διαβάσαμε «Το σημάδι του Θηρίου και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου» από τις εκδόσεις ΜΑΓΜΑ

Μία ανθολογία έξι διηγημάτων, γραμμένων από το 1862 έως το 1938, μας προτείνουν οι εκδόσεις μάγμα, σε μετάφραση και επιμέλεια του Δημήτρη Λογοθέτη, στην οποία αναδεικνύεται η λογοτεχνία του φανταστικού υπό το πρίσμα της αποικιακής λογοτεχνίας. Στο εν λόγω λογοτεχνικό corpus τα υπερρεαλιστικά στοιχεία γίνονται φορείς δημιουργίας και πολιτισμικού διαλόγου και η αποικιοκρατία πεδίο καταστρατήγησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στο λογοτεχνικό σύμπαν του Ραντγιαρντ Κίπλινγκ, του προφήτη του βρετανικού ιμπεριαλισμού, σύμφωνα με τον Τζορτζ Όργουελ, ο θεός-πίθηκος, η γυναίκα-φάντασμα και ο άγγλος άποικος, μεταμορφωμένος σε ανθρώπινο κτήνος ακροβατούν ανάμεσα στις ευρωπαϊκές παραδόσεις και τις γηγενείς δοξασίες. Στο «Σημάδι του Θηρίου» τα στοιχεία τρόμου δεν λειτουργούν ως υπερφυσικές δυνάμεις, αλλά στηλιτεύουν τη βρετανική υπεροψία, την αμάθεια και την υποκρισία.

Τα διηγήματα «Ο Πόλλοκ και ο ιερέας του Πορρώ» του Χ.Τζ. Γουέλς και «Λακαντού» του Έντουαρντ Λούκας Γουαΐτ αμφιταλατεύονται ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό, προσφέροντας μια κριτική ανάγνωση των αποικιοκρατικών πολιτικών που ακολουθήθηκαν. Στα δύο κείμενα οι πρωταγωνιστές κατακλύζονται από τις τύψεις τους εξαιτίας της κακομεταχείρισης των ιθαγενών και χάνουν την όρεξή τους για ζωή. Η Αφρική γίνεται αμφιλεγόμενος τόπος όπου οι πολιτισμικές μεταμορφώσεις συναντούν τις ταυτοτικές διαμάχες. Στο μανιχαϊστικό πλαίσιο της Μαύρης Ηπείρου το φανταστικό στοιχείο θολώνει τα σύνορα ανάμεσα στο αντικειμενικό και το ψυχολογικό και ο αναγνώστης αναρωτιέται αν η ιστορία περιπέτειας και εκδίκησης αποτελεί απλή παραίσθηση ή τιμωρία επιβεβλημένη από μια πανίσχυρη μυστική αφρικανή μάγισσα.

Στο έργο του Χένρο Γουαΐτχεντ «Τα χείλη» ένας βίαιος άντρας βρίσκει οδυνηρό θάνατο στις Δυτικές Ινδίες. Στον επίγειο παράδεισο των Παρθένων Νήσων τα στοιχεία τρόμου γίνονται μορφές αντίστασης και εκδίκησης απέναντι στην εξουσία. Η αποικιακή βία λαμβάνει διαστάσεις πολιτισμικής αλαζονείας και η διατήρηση της εξουσίας επιτυγχάνεται με κάθε κόστος. 

Ένα όνειρο, ένας εφιάλτης εμποτισμένος με αδιόρατη φρίκη, μια αλλόκοτη αίσθηση στοιχειώνουν το διήγημα του Ρόμπερτ Ε. Χάουαρντ «Περιστέρια από την κόλαση». Τρεις νεκρές γυναίκες κρέμονται σε ένα φρικτό δωμάτιο και δύο ταξιδιώτες βρίσκονται παγιδευμένοι σε έναν ιστό από κατάρες, εκδικήσεις και σκοτεινές μοίρες. Η φαινομενικά απλή ιστορία για βουντού και ζόμπι επαναφέρει το ζήτημα των ματωμένων βαμβακοφυτειών, των απάνθρωπων νόμων και των βασανισμένων απελεύθερων. 

Στη «Ψυχή της μούμιας» η κακομεταχείριση του νεκρού σώματος, η κλοπή των κτερισμάτων και οι θανάσιμες συνέπειες που καταδιώκουν τον πρωταγωνιστή δίνουν έμφαση στη δήθεν ανωτερότητα των αποικιοκρατών. Ο δυτικός άνθρωπος συνιστά πηγή προβλημάτων και αναταραχών. Η μούμια θα σημάνει την αντίστροφη πορεία της αποικιοκρατίας και θα ενσαρκώσει τον χειρότερο εφιάλτη της Δύσης. 

Από τις Βρετανικές Ινδίες μέχρι την Αφρική και από τις Δανικές Δυτικές Ινδίες μέχρι τον Αμερικάνικο Νότο, οι κατακτητές κάνουν τους κατακτημένους να ντρέπονται για τον πολιτισμό τους. Τα ταξίδια σε έξι διαφορετικές χώρες αναλύουν τον αποικιακό τρόμο.  Όπως πολύ εύστοχα σημειώνει ο μεταφραστής και επιμελητής της ανά χείρας συλλογής, Δημήτρης Λογοθέτης, Το σημάδι του Θηρίου και άλλες αποικιακές ιστορίες, αφηγείται "τα παράδοξα ταξίδια ενός φανταστικού μα πολύπαθου κόσμου που διασχίζει την υφήλιο κατά τον 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ου, με καπετάνιο και πλήρωμα τον δυτικό επικυρίαρχο".

Μία εξαιρετική επιλογή που οδηγεί τον αναγνώστη στα πέρατα του κόσμου και εντάσσει τη γοητεία του υπερφυσικού στην ιστορική εμπειρία της αποικιοκρατίας.

Το σημάδι του Θηρίου και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου

Ανθολόγηση-μετάφραση-επίμετρο: Δημήτρης Λογοθέτης

Εκδόσεις Μάγμα