Διαβάσαμε: «Η ζωή μπροστά» του Ρομαίν Γκαρύ (Εμίλ Αζάρ) || Εκδ. Δώμα

Το 1975, ένα αναπάντεχο γεγονός συντάραξε τον λογοτεχνικό κόσμο της Γαλλίας: το σημαντικό βραβείο Goncourt δόθηκε στον άγνωστο συγγραφέα Εμίλ Αζάρ για το μυθιστόρημα Η ζωή μπροστά. Το ψευδώνυμο άνηκε στον καταξιωμένο Ρομαίν Γκαρύ και του επέτρεψε να βραβευτεί για δεύτερη φορά με το εν λόγω βραβείο. Ο τελευταίος αποκάλυψε τη διπλή λογοτεχνική ταυτότητα στο σημείωμα της αυτοκτονίας του, προκαλώντας μεγάλη συζήτηση, όχι μόνο γύρω από το τέχνασμα της λογοτεχνικής περσόνας, αλλά και για την ικανότητα του να παίζει με τις λογοτεχνικές συμβάσεις. 

Η ιστορία του δεκάχρονου, Μόμο, και της εβδομηντάχρονης, υπέρβαρης, Εβραίας πρώην πόρνης, Μαντάν Ροζά, που διατηρεί στο διαμέρισμά της κάτι σαν οικοτροφείο για παιδιά των οποίων οι πόρνες μητέρες τους λείπουν για δουλειές, έκανε την είσοδό της στη λογοτεχνία την περίοδο των έντονων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών στη Γαλλία. Η μετανάστευση, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι πολιτικές ελευθερίες και οι κοινωνικές ανισότητες χαρακτήρισαν τη δεκαετία του εβδομήντα. Η κοινωνία βρισκόταν σε πλήρη μετασχηματισμό. Το κοσμοπολίτικο Παρίσι είχε στα προάστιά του τους απόκληρους της κοινωνίας: τη Μαντάμ Λολά, τραβεστί, πρώην πρωταθλητής του μποξ στη Σενεγάλη, τον Χαλίλ, έμπορος χαλιών, που λέει ότι άδικοι είναι αυτοί που κάνουν το πιο βαθύ ύπνο, γιατί καρφί δεν τους καίγεται, ενώ οι δίκαιοι δεν μπορούν να κλείσουν μάτι κι αγχώνονται με το καθετί, τον κύριο Ουαλούμπα, που ήρθε από το Καμερούν στο Παρίσι για να σκουπίσει, αλλά έχει και κι άδεια πυροφάγου και ξερνάει φωτιές από το στόμα. Ο συγγραφέας εμβαθύνει στο λογοτεχνικό έργο και συνθέτει μια κοινωνική και ιστορική μαρτυρία. Δημιουργεί μια πινακοθήκη σύγχρονων προσώπων και δίνει φωνή σε εκείνους που δεν είχαν. Από τον μικρόκοσμο της πολυπολιτισμικής γειτονιάς αναδύονται διαφορετικές θρησκείες, παραδόσεις και νοοτροπίες. Η συνύπαρξη ετερόκλητων κατοίκων, άλλοτε αρμονική και άλλοτε συγκρουσιακή, προϋποθέτει την ανεκτικότητα και την ευρύτητα πνεύματος που αποδεικνύονται απαραίτητες για την επιβίωσή τους. 

Η σχέση του Μόμο και της Μαντάμ Ροζά προσδίδει μία ιδιαίτερα ανθρώπινη και συγκινητική διάσταση στο μυθιστόρημα. Στιγματισμένοι από την αβεβαιότητα και την αδιαφορία των θεσμών, ενσαρκώνουν την απρουπόθετη αγάπη και τη δυνατότητα να επιλέγεις την οικογένεια που θέλεις. Το πέρασμα του Μόμο από την παιδική ηλικία στην εφηβεία και η σωματική καταβίβαση της Μαντάμ Ροζά βρίσκονται στον πυρήνα της σκέψης του συγγραφέα. Ο Ρομαιν Γκαρύ υπογραμμίζει την ικανότητα των ανθρώπων να υφαίνουν δεσμούς. Υιοθετώντας την οπτική ενός παιδιού, δίνει στο κείμενο φρεσκάδα και αυθεντικότητα. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Μόμο είναι απλή και άμεση. Καταφέρνει να εκφράσει βαθιές αλήθειες για οικουμενικά ζητήματα, όπως η ταυτότητα, η αξιοπρέπεια και η συμφιλίωση. Η ειρωνική ματιά του παιδιού καταγγέλει την αδικία και το παράλογο του κόσμου των ενηλίκων. Η περιγραφή δύσκολων καταστάσεων γίνονται πιο ανάλαφρες μέσα από τη φαντασία του Μόμο.

Εβραϊκής καταγωγής, ο Ρομαίν Γκαρύ επιλέγει ως πρωταγωνίστρια του μυθιστορηματος του μία επιζήσασα του Ολοκαυτώματος. Η Μαντάμ Ροζά φέρει τα σωματικά και ψυχολογικά τραύματα της κράτησης της σε κέντρο εξόντωσης. Η οδυνηρή εμπειρία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνει τον Μόμο. Στο Η ζωή μπροστά η συλλογική μνήμη συμπλέει με το προσωπικό βίωμα, δείχνοντας τη διαρκή επίδραση των ανεξίτηλων ιχνών στη μνήμη και το σώμα, αλλά και την ανάγκη κατανόησης και ένταξης τους στο παρόν για να προχωρήσεις και να χτίσεις ένα καλύτερο μέλλον.

Θεμελιώδη θέματα, που ο συγγραφέας τα αφηγείται με γλώσσα απέριττη και με διάχυτο το στοιχείο της ειρωνείας και του χιούμορ, καθιστούν το μυθιστόρημα του Ρομαίν Γκαρύ ένα πραγματικό μάθημα ζωής για την ικανότητα του ανθρώπου να νοηματοδοτεί εκ νέου τον εαυτό του και να επαναπροσδιορίσει τη ζωή του. Μέσα από την προτροπή του μικρού πρωταγωνιστή του μυθιστορήματος "πρέπει να αγαπάμε", ο συγγραφέας καλεί τον αναγνώστη να αναστοχαστεί πάνω στις προσωπικές του αξίες και να επικοινωνήσει με τους γύρω του.

Διαβάστε το και θα ανακαλύψετε un roman éblouissant! 

Ρομαίν Γκαρύ (Εμίλ Αζάρ), «Η ζωή μπροστά»
Μτφρ.: Αχιλλέας Κυριακίδης 
Εκδόσεις Δώμα